Xavras Wyżryn i inne fikcje narodowe

Fikcje badające ekstrema idei narodowych

W tomie zebrano powieść Xavras Wyżryn oraz trzy opowiadania: Gotyk (Gothic), Sprawa Rudryka Z. (The Case of Rudrik Z.) i Przyjaciel prawdy (A Friend of Truth).

Rajd atomowy na Moskwę. Proces jednej dwunastej tyrana. Eksperyment myślowy racjonalnego antysemity. Kabalistyczny Spisek Koronacyjny w pozostającej pod rozbiorami Rzeczypospolitej.

W tych czterech różniących się stylem, konwencją i epoką historyczną utworach Dukaj pokazuje, jak zanika granica między wojną a terroryzmem, rozumem i wiarą, człowiekiem i narodem, bohaterem i potworem.

‍

Dukaj serwuje nam przemyślenia nad przypadkowością losu, kamyczkami wywołującymi lawinę. Niepozornymi gestami, które doprowadzają do upadku jedne mocarstwa, inne powołując na ich miejsce. Wszystko to jest tylko tłem dla refleksji na temat sposobów dochodzenia swoich niepodległościowych roszczeń, środków służących słusznym celom i wreszcie o znaczeniu owych celów.

‍

Daniel Markiewicz, Esensja

Dukaj skupia uwagę na miejscach granicznych, w których nie można już rozróżnić, co jest dobrem, a co złem. Pokazuje, jak we współczesnym świecie niejasna staje się kwestia odpowiedzialności za popełnione zbrodnie, jak zbytnia wiara w rozum może prowadzić do niebezpiecznego mistycyzmu, jak zło towarzyszy poświęceniu w imię ideałów. […] Dukaj, dotykając kwestii skomplikowanych i często drażliwych, nie stara się narzucać czytelnikowi własnego zdania. Próbuje za to zachęcać do ponownego przemyślenia ich, rozważenia.

Robert Ostaszewski, Gazeta Wyborcza